Wednesday, October 20, 2021

Raportet e reja të IAEA theksojnë dështimin e JCPOA në frenimin e armëve bërthamore të Iranit

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike paraqiti raportin e saj tremujor mbi aktivitetet bërthamore të regjimit iranian, dhe tani është më e qartë se kurrë që bashkësia ndërkombëtare duhet të miratojë një strategji të re për përballimin e provokimeve të Teheranit dhe ndalimin e përparimit të tij drejt një arme bërthamore.

Duke reaguar ndaj raportit të IAEA -s, Sekretari amerikan i Shtetit Antony Blinken paralajmëroi të mërkurën se koha po ikën dhe Irani nuk po kthehet në marrëveshjen bërthamore, të njohur gjithashtu si Plani i Përbashkët Gjithëpërfshirës i Veprimit (JCPOA). “Unë nuk do të vendos një datë, por ne po i afrohemi pikës në të cilën një kthim i rreptë i pajtueshmërisë me JCPOA nuk riprodhon përfitimet që arriti ajo marrëveshje,” u tha Blinken gazetarëve në Gjermani.

Megjithatë, SHBA dhe nënshkruesit evropianë të marrëveshjes kanë refuzuar të ndryshojnë qëndrimin e dobët ndaj regjimit pavarësisht veprimeve provokuese të Teheranit. Në mungesë të një ndryshimi të tillë, tendencat aktuale në Iran do të vazhdojnë dhe ka shumë të ngjarë të përshpejtohen nën udhëheqjen e presidentit të ri të regjimit, Ebrahim Raisi. Tashmë, regjimi ka arritur nivele më të mëdha të pasurimit bërthamor sesa kishte para zbatimit të marrëveshjes bërthamore të Iranit 2015. Nëse nuk detyrohet të ndalojë, regjimi së shpejti mund të jetë afër “shpërthimit” të aftësive të armëve bërthamore.

Në kohën e negociatave, Plani i Përbashkët Gjithëpërfshirës i Veprimit supozohej të ishte një mjet për të parandaluar këtë rezultat. Apologjistët e regjimit pohuan se JCPOA së paku mund të ketë sukses në lëvizjen e regjimit disa hapa nga qëllimi i tij përfundimtar.

Megjithatë, hapat e shpejtë të regjimit në shkeljen e marrëveshjes dhe pasurimin e uraniumit dëshmuan se ky argument ishte i rremë dhe JCPOA kishte vërtet shumë boshllëqe që lejonin regjimin të vazhdonte fshehurazi programin e tij bërthamor. Me fjalë të tjera, tërheqja e SHBA nga JCPOA nuk ishte shkaku i shkeljeve sistematike të regjimit të JCPOA.

Nuk kaloi shumë kohë pas zbatimit të JCPOA që IAEA konfirmoi praninë e materialit bërthamor në tre vende të cilat regjimi nuk i kishte zbuluar më parë. Raporti i fundit i IAEA -së thekson se edhe tani, regjimi nuk ka dhënë shpjegime për atë që ndodhi në ato vende ose në një të katërt ku dyshohet gjithashtu për aktivitetet e mëparshme bërthamore, por ende nuk janë konfirmuar.

Qasja e Teheranit ndaj çështjes bërthamore mbetet aq mashtruese sot sa ishte para fillimit të negociatave të tij me shtatë fuqi botërore. Strategjia e regjimit ishte e paprekur edhe kur ajo marrëveshje ishte ende duke u promovuar nga të gjithë nënshkruesit e saj si një përparim historik diplomatik.